2, 8, 10 ve 16'lık Sayı Sistemleri Arası Dönüşümler, Hesaplama Örnekleri ve Tablolar

Programlamada ve bilişim sınavlarında şart olan N tabanlı sayı sistemleri dönüşümlerini kolayca anlatıyoruz. 2'lik sistemden 16'lık sisteme geçiş adımları ve pratik dönüşüm tabloları da burada.

Taban Dönüşümü (N Tabanlı) Temelleri

Günlük hayatta kullandığımız sayılar '10'luk sistem (0'dan 9'a kadar 10 rakam kullanılır)' olsa da, bilgisayar dünyasında '2'lik sistem (sadece 0 ve 1)' geçerlidir. İnsanların bu 2'lik sayıları daha kolay kavrayabilmesi için genellikle '8'lik' veya '16'lık' sistemler kullanılır.

2'lik (Binary): 0 ve 1 ile ifade edilir. (Örn: 1010)
8'lik (Octal): 0 ile 7 arası rakamlarla ifade edilir. (Örn: 12)
10'luk (Decimal): 0 ile 9 arası rakamlarla ifade edilir. (Örn: 10)
16'lık (Hexadecimal): 0'dan 9'a kadar olan rakamlar ve A'dan F'ye kadar olan harflerle ifade edilir. (Örn: A)

2'lik Sistemden 16'lık Sisteme Kolay Dönüşüm Adımları

2'lik bir sayıyı 16'lık bir sayıya çevirmenin en kolay yolu, sayıyı 'sağdan sola 4'er haneli gruplara' ayırmaktır. Çünkü 2'nin 4. kuvveti 16'dır ve tam 4 haneli 2'lik sayı tek bir 16'lık haneye eşittir.

Örnek: '11010110' 2'lik sayısını 16'lık sisteme çevirme
1. Sağdan dörder dörder ayırın: 1101 ve 0110
2. Her bir grubu 10'luk sisteme çevirin: 1101 = 13, 0110 = 6
3. 16'lık karşılıklarını yazın: 13 'D'dir, 6 ise '6'dır
Sonuç: D6

Sıkça Sorulan Sorular

S. Programlamada 16'lık sayı sistemi neden bu kadar sık kullanılıyor?

C. Bilgisayarların işlediği 2'lik sayılar çok uzun ve insanların okuması için zordur; 4 haneli bir 2'lik sayıyı tek bir karakterle ifade edebilen 16'lık (Hex) sistem, renk kodları ve bellek adresleri için idealdir.

S. 10'luk sistemden 2'lik sisteme nasıl dönüştürebilirim?

C. 10'luk sistemdeki sayıyı sürekli 2'ye bölüp, 'kalan' sayıları sondan başa doğru (aşağıdan yukarı) yan yana yazarak 2'lik sisteme dönüştürebilirsiniz.