วิธีแปลงเลขฐาน 2, 8, 10 และ 16 พร้อมตัวอย่างการคำนวณและตารางอ้างอิง

อธิบายวิธีแปลงเลขฐาน N ที่จำเป็นสำหรับการเขียนโปรแกรม พร้อมขั้นตอนการแปลงจากเลขฐาน 2 เป็นฐาน 16 และตารางอ้างอิงที่มีประโยชน์

พื้นฐานการแปลงฐาน (เลขฐาน N)

ตัวเลขที่เราใช้โดยทั่วไปคือ 「เลขฐาน 10 (ใช้ตัวเลข 0-9)」 แต่ในโลกคอมพิวเตอร์จะใช้ 「เลขฐาน 2 (ใช้แค่ 0 และ 1)」 นอกจากนี้ เพื่อให้มนุษย์จัดการกับเลขฐาน 2 ได้ง่ายขึ้น จึงมักใช้ 「เลขฐาน 8」 หรือ 「เลขฐาน 16」 ในการจัดกลุ่ม

เลขฐาน 2 (Binary): แสดงด้วย 0 และ 1 (ตัวอย่าง: 1010)
เลขฐาน 8 (Octal): แสดงด้วย 0-7 (ตัวอย่าง: 12)
เลขฐาน 10 (Decimal): แสดงด้วย 0-9 (ตัวอย่าง: 10)
เลขฐาน 16 (Hexadecimal): แสดงด้วย 0-9 และ A-F (ตัวอย่าง: A)

ขั้นตอนง่ายๆ ในการแปลงเลขฐาน 2 เป็นเลขฐาน 16

ในการแปลงเลขฐาน 2 เป็นเลขฐาน 16 วิธีที่ง่ายที่สุดคือการแบ่งเลขฐาน 2 「ทีละ 4 หลักจากขวาไปซ้าย」 เนื่องจาก 2 ยกกำลัง 4 เท่ากับ 16 ทำให้เลขฐาน 2 จำนวน 4 หลักตรงกับเลขฐาน 16 จำนวน 1 หลักพอดี

ตัวอย่าง: แปลงเลขฐาน 2 「11010110」 เป็นเลขฐาน 16
1. แบ่งทีละ 4 หลัก: 1101 และ 0110
2. แปลงแต่ละส่วนเป็นเลขฐาน 10: 1101 = 13, 0110 = 6
3. แทนที่ด้วยเลขฐาน 16: 13 คือ 「D」, 6 คือ 「6」
ผลลัพธ์: D6

คำถามที่พบบ่อย

Q. ทำไมในการเขียนโปรแกรมจึงนิยมใช้เลขฐาน 16?

A. เนื่องจากเลขฐาน 2 ที่คอมพิวเตอร์ประมวลผลมีความยาวและยากต่อการอ่าน เลขฐาน 16 (Hex) จึงสามารถแทนเลขฐาน 2 จำนวน 4 หลักได้ด้วยตัวอักษรเดียว ซึ่งเหมาะมากสำหรับการแสดงรหัสสีหรือที่อยู่หน่วยความจำ